مقطع دوره دوم متوسطه (دبیرستان): در این مقطع نیز مقطع دوره اول متوسطه تنوع مدارس را داریم.
مدرسه تیزهوشان، مدرسه نمونه دولتی، مدرسه هیئت امنایی، مدرسه شاهد، مدرسه دولتی و مدرسه غیرانتفاعی.
اما با توجه به تقسیم دانشآموزان در رشتههای تحصیلی مختلف اظهار نظر درباره نحوهی عملکرد هر یک از این مدارس اصلاً ساده نیست. مثلاً ممکن است یک مدرسه دولتی در حیطه رشتههای فنی هنرستان یا حتی گروه انسانی بسیار بهتر از مدارس غیرانتفاعی یا نمونه دولتی عمل کند. یا یک مدرسه غیرانتفاعی در حیطه گروه تجربی مثل مدارس تیزهوشان خروجی و قبولی داشته باشد. مثلاً مدارس علوم انسانیِ فرهنگ، عملکرد نسبتاً مطلوبی در گروه علوم انسانی دارند در حالیکه بسیاری از مدارس تیزهوشان به ندرت به رشته علوم انسانی میپردازند، یا ممکن است در گروه هنر مدارس غیرانتفاعی بسیار عملکرد بالایی از خود نشان دهند و یا در حیطه رشتههای فنی هنرستان، باتوجه به تنوع انتخاب رشته و تجهیزات مورد نیاز هر رشته ممکن است توازن قدرت و توان بین مراکز آموزشی برقرار باشد.
به این ترتیب انتخاب بهترین دبیرستان یا ردهبندی مدارس در مقطع دوره دوم متوسطه کار بسیار دشواری است که نیاز به کسب اطلاعات بسیار زیاد دارد.
نکات مهم درباره انتخاب بهترین مدارس دبیرستان:
* مدارس تیزهوشان و نمونه دولتی آزمون ورودی نهم به دهم برگزار میکنند.
* دانشآموزان مدارس تیزهوشان با رعایت ضوابط میتوانند از سال نهم وارد سال دهم همان مدارس شوند.
جذب دانشآموز میان پایه در مدارس تیزهوشان میسر نیست اما در مدارس نمونه دولتی این اتفاق مرسوم است.
مدارس غیرانتفاعی در این مقطع براساس نگرش آموزش و نگرش تربیتی به چهار دسته تقسیم میشوند:
* مدارسی که در هر دو جنبۀ آموزش و تربیتی خوب یا عالی عمل میکنند.
* مدارسی که در هر دو جنبۀ آموزشی و تربیتی ضعیف عمل میکنند.
* مدارسی که در حیطۀ آموزشی و برنامه ریزی تحصیلی خوب و در حیطۀ تربیتی و پرورشی ضعیف عمل میکنند.
* مدارسی که در حیطۀ پرورش و تربیتی خوب و در جنبۀ آموزشی متوسط یا ضعیف عمل میکنند.
مدارس گروه اول و سوم در غیرانتفاعیها اصولاً آزمون ورودی دارند و ورود به این مدارس اندکی دشوار است.
